Een winkel lijkt op het eerste gezicht een gewone plek waar je spullen koopt. Toch speelt er achter de schermen veel meer dan je denkt. Van strenge regels voor uitbaters tot toezicht door de gemeente: een zaak openhouden vraagt meer dan alleen producten verkopen. En soms loopt het grondig mis, zoals je in de buurt van Dendermonde de afgelopen jaren meerdere keren kon zien.
Regels waaraan een zaak zich moet houden
Elke uitbater van een winkel moet zich aan een hele reeks regels houden. Die regels gaan over openingsuren, producten die verkocht mogen worden en de veiligheid van klanten. Voor nachtwinkels gelden er nog extra voorwaarden. Zo mogen zij bepaalde producten, zoals tabak, alleen verkopen als ze aan strikte eisen voldoen. De overheid controleert dit regelmatig. Gemeenten hebben ook de bevoegdheid om een zaak tijdelijk te sluiten als er problemen zijn. De burgemeester kan dat bevel geven, zonder dat er eerst een rechtbank aan te pas komt. Dat klinkt streng, maar het doel is duidelijk: de veiligheid en gezondheid van bewoners beschermen.
Nachtwinkel in Dendermonde meerdere keren gesloten
In Dendermonde sloot de burgemeester in december 2024 een nachtwinkel op de Oude Vest voor drie maanden. De politie vond er illegale tabakswaren die gevaarlijker zijn dan gewone sigaretten: ze zorgen sneller voor verslaving. Het was al de derde keer dat jaar dat de uitbater betrapt werd. Opvallend was de manier waarop hij de producten probeerde te verbergen. Een deel van de illegale waar zat verstopt in zijn eigen broekzak. In zijn auto, die vlak voor de deur stond, lagen ook producten. Ondanks eerdere sluitingen en waarschuwingen ging de uitbater gewoon door. Begin 2026 volgde opnieuw een besluit van de burgemeester over dezelfde zaak. Dit toont aan dat handhaving niet altijd bij één maatregel blijft.
Wat illegale producten in een winkel betekenen voor klanten
Illegale tabaksproducten zijn niet zomaar namaak. Ze bevatten stoffen die niet zijn goedgekeurd en die sneller leiden tot verslaving. Klanten weten vaak niet dat ze iets kopen dat niet is gecontroleerd door de overheid. Dat maakt het gevaarlijk, zeker voor jongeren die misschien voor het eerst met roken in aanraking komen. Een reguliere tabakshandelaar moet zijn producten inkopen via erkende leveranciers en die producten voldoen aan regels over verpakking en inhoud. Wie dat omzeilt, maakt winst ten koste van de gezondheid van anderen. De politie en gemeentediensten werken samen om dit soort praktijken op te sporen. Toch is het niet altijd eenvoudig, want uitbaters bedenken soms creatieve manieren om hun handel buiten het zicht te houden.
Hoe toezicht op winkels in België werkt
In België zijn meerdere instanties betrokken bij het toezicht op winkels en handelszaken. De lokale politie controleert of een zaak zich aan de regels houdt. De gemeente kan optreden via de burgemeester, die bij ernstige overtredingen een sluiting kan opleggen. Daarnaast houdt de Federale Overheidsdienst Economie toezicht op eerlijke handelspraktijken en productregels. Voor voedingswaren en gezondheidsproducten is er ook het FAVV, de voedselinspectie. Al deze instanties werken los van elkaar, maar kunnen informatie delen als dat nodig is. Een tijdelijke sluiting is één van de zwaarste maatregelen die een gemeente kan nemen. Het signaal is duidelijk: wie de regels herhaaldelijk overtreedt, riskeert zijn zaak te verliezen.
Veelgestelde vragen
Mag een burgemeester een zaak zomaar sluiten?
Ja, een burgemeester heeft in België de bevoegdheid om een winkel of andere handelszaak tijdelijk te sluiten. Dat kan als er een gevaar is voor de openbare orde, veiligheid of volksgezondheid. Er is geen rechterlijke uitspraak voor nodig. De maatregel is wel tijdelijk en moet worden gemotiveerd.
Wat zijn illegale tabakswaren precies?
Illegale tabakswaren zijn producten die niet zijn goedgekeurd voor verkoop in België. Ze voldoen niet aan de wettelijke eisen voor verpakking, samenstelling of etikettering. Sommige bevatten extra stoffen die sterker verslavend werken dan gewone tabak. Ze worden vaak ingevoerd zonder belasting te betalen, waardoor ze goedkoper zijn maar ook gevaarlijker.
Hoe lang mag een tijdelijke sluiting duren?
De duur van een tijdelijke sluiting verschilt per situatie. In de gevallen in Dendermonde ging het om drie maanden per keer. De burgemeester bepaalt de duur op basis van de ernst van de overtreding. Bij herhaaldelijke overtredingen kan de sluiting langer zijn of vaker worden opgelegd.
Kan een uitbater bezwaar maken tegen een sluiting?
Een uitbater kan bezwaar indienen tegen een sluitingsbevel via de Raad van State. Dat is de hoogste bestuursrechter in België. In de praktijk duurt zo’n procedure langer dan de sluiting zelf, waardoor bezwaar niet altijd zinvol is als de maatregel maar een paar maanden duurt.
